۲۰:۱۹ - ۱۸ آبان ۱۴۰۵آنلاین
ایتوپوزاید
ایتوپوزاید یک داروی شیمی‌درمانی از دسته مهارکننده‌های توپوایزومراز II است که برای درمان انواع خاصی از سرطان‌ها از جمله سرطان ریه، بیضه، لنفوم‌ها و لوسمی‌ها به‌کار می‌رود.
بر اساس گروه درمانی1
- مواد مؤثره
- Etoposide (C29H32O13) فرمول شیمیایی: C29H32O13
- شکل دارویی
- کپسول خوراکی محلول تزریقی (داخل وریدی)
- وضعیت تجویز
- نسخه لازم است
- توضیحات
- ایتوپوزاید یک داروی ضدسرطان نیمه‌سنتزی است که از مشتقات ترکیب طبیعی podophyllotoxin به‌دست می‌آید. عملکرد اصلی آن مهار آنزیم توپوایزومراز II است که در مراحل تکثیر و ترمیم DNA نقش کلیدی دارد. با مهار این آنزیم، ایتوپوزاید موجب شکست DNA و در نتیجه مرگ سلول سرطانی می‌شود. از این دارو معمولاً در درمان سرطان سلول کوچک ریه (SCLC)، تومورهای بیضه، لوسمی‌های حاد، لنفوم هوچکینی و غیرهوچکینی و همچنین برخی از تومورهای مغزی و سرطان تخمدان استفاده می‌شود. ایتوپوزاید می‌تواند به تنهایی یا در ترکیب با داروهای دیگر مانند سیس‌پلاتین و بلیومایسین تجویز شود. نیمه‌عمر دارو نسبتاً متوسط است و عمدتاً از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود. برای بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی، تنظیم دوز ضروری است. فرمولاسیون خوراکی و تزریقی دارو اجازه می‌دهد که بسته به شرایط بیمار و برنامه درمانی، یکی از این روش‌ها انتخاب شود. عوارض جانبی آن اغلب شامل افت شمارش گلبول‌های خون (نوتروپنی، ترومبوسیتوپنی)، تهوع، ریزش مو و افزایش خطر عفونت‌هاست. مصرف این دارو نیاز به پایش دقیق آزمایشات خونی و عملکرد کلیه دارد.
هشدار‌ها
- اخطار
- سرکوب مغز استخوان افزایش خطر عفونت خونریزی داخلی تهوع مقاوم مسمومیت کلیوی در دوزهای بالا خطر ثانویه لوسمی در طولانی‌مدت
- عوارض جانبی
- نوتروپنی (کاهش گلبول سفید) تهوع و استفراغ ریزش مو افت فشار خون التهاب دهان (موکوزیت) اسهال یا یبوست خستگی بثورات پوستی افزایش خطر عفونت
- هشدار بارداری
- خطر ناهنجاری‌های جنینی (تراتوژنیک) خطر سقط منع مصرف مطلق در بارداری در صورت ضرورت، مشاوره ژنتیک الزامی است
- هشدار دوران شیردهی
- ترشح دارو در شیر مادر خطر اثرات سمی بر نوزاد ممنوعیت مصرف در دوران شیردهی
- هشدار درباره الکل
- افزایش سمیت کبدی تشدید عوارض گوارشی مانند تهوع اختلال در عملکرد مغز استخوان توصیه به پرهیز کامل از الکل
- هشدار غذایی
- مصرف مایعات فراوان اجتناب از غذاهای چرب، تند یا سنگین ترجیح مصرف وعده‌های غذایی سبک در صورت تهوع شدید، مشاوره تغذیه‌ای پیشنهاد می‌شود
- مصرف بیش از حد
- نوتروپنی شدید خونریزی تهوع و استفراغ شدید نارسایی اندام‌ها نیاز فوری به بستری و درمان حمایتی فاقد پادزهر اختصاصی
مصرف دارو را بدون مشورت پزشک یا داروساز شروع یا قطع نکنید. اگر واکنش شدید (مانند تنگی نفس یا تورم صورت و لب‌ها) دارید یا بیش از اندازه مصرف کرده‌اید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
- روش مصرف
- خوراکی (کپسول) تزریق داخل وریدی (IV infusion)
- اطلاعات تجویز
- فقط با نسخه پزشک متخصص انکولوژی نیازمند بررسی عملکرد کلیه و CBC کامل قبل از شروع
- فارماکولوژی بالینی
- مهار آنزیم توپوایزومراز II ایجاد شکست در DNA سلول سرطانی دفع کلیوی نیمه‌عمر: حدود 6-8 ساعت فراهمی زیستی خوراکی: حدود 50%