۱۹:۵۵ - ۱۸ آبان ۱۴۰۵آنلاین
اکسی متازولین
اکسی‌متازولین یک داروی ضداحتقان موضعی است که برای درمان گرفتگی بینی و قرمزی چشم ناشی از التهاب یا آلرژی استفاده می‌شود. این دارو با تنگ کردن عروق خونی در ناحیه مصرف، تورم را کاهش داده و موجب باز شدن راه‌های تنفسی یا کاهش قرمزی چشم می‌شود.
پزشکان مرتبط
تخصص‌های مرتبط2
بیماری‌های مرتبط2
بر اساس گروه درمانی1
- مواد مؤثره
- Oxymetazoline Hydrochloride (C16H24N2O • HCl) آب مقطر نگهدارنده‌ها مانند بنزالکونیوم کلراید (در برخی محصولات)
- شکل دارویی
- اسپری بینی قطره بینی قطره چشمی (در برخی کشورها)
- وضعیت تجویز
- بدون نیاز به نسخه
- توضیحات
- اکسی‌متازولین یک سمپاتومیمتیک موضعی و آگونیست گیرنده‌های آلفا-آدرنرژیک است که عمدتاً روی گیرنده‌های آلفا-1 و آلفا-2 در عروق خونی مخاط بینی و ملتحمه چشم اثر می‌گذارد. این اثر باعث تنگ شدن رگ‌های خونی در محل استفاده می‌شود و در نتیجه، تورم و التهاب کاهش می‌یابد. از اکسی‌متازولین بیشتر برای درمان کوتاه‌مدت گرفتگی بینی ناشی از سرماخوردگی، آلرژی، سینوزیت یا رینیت غیرآلرژیک استفاده می‌شود. همچنین در برخی موارد خاص برای درمان موقت قرمزی چشم ناشی از تحریک سطحی استفاده می‌شود. اثر دارو معمولاً در عرض چند دقیقه شروع شده و تا 10–12 ساعت باقی می‌ماند، که آن را نسبت به سایر ضداحتقان‌ها بادوام‌تر می‌کند. به همین دلیل معمولاً فقط دو بار در روز تجویز می‌شود. یکی از مهم‌ترین نکات در مورد اکسی‌متازولین، محدودیت در مدت زمان مصرف است. مصرف مداوم بیش از 3 تا 5 روز می‌تواند منجر به احتقان بازگشتی (rebound congestion) شود، که در آن مخاط بینی دچار التهاب شدیدتر می‌شود و بیمار نیاز به مصرف مکرر دارو پیدا می‌کند. مصرف بیش از حد یا مکرر می‌تواند باعث وابستگی موضعی، آسیب به بافت مخاطی، خشکی، و حتی در موارد نادر کاهش عملکرد عروق موضعی شود. در کودکان، به‌ویژه زیر 6 سال، باید با احتیاط بسیار بالا استفاده شود زیرا احتمال بروز عوارض سیستمیک مانند بی‌قراری، خواب‌آلودگی یا افت فشار خون وجود دارد. این دارو معمولاً به‌صورت بدون نسخه در داروخانه‌ها عرضه می‌شود، ولی استفاده آن باید کنترل‌شده و محدود باشد.
هشدار‌ها
- اخطار
- ایجاد وابستگی موضعی آسیب مخاطی بینی در مصرف بلندمدت افزایش فشار خون خطر افت تنفس در نوزادان در صورت استفاده نادرست خطر تشنج در کودکان در موارد نادر
- عوارض جانبی
- سوزش یا خشکی بینی عطسه افزایش فشار خون تپش قلب اضطراب یا بی‌خوابی احتقان بازگشتی تحریک چشم (در قطره چشمی) سردرد
- هشدار بارداری
- رده بارداری FDA: C اطلاعات کافی در بارداری موجود نیست، مصرف تنها در صورت لزوم و تحت نظر پزشک توصیه می‌شود.
- هشدار دوران شیردهی
- جذب سیستمیک کم است ولی به دلیل احتمال تأثیر بر نوزاد (افزایش فشار خون یا تحریک‌پذیری)، باید با احتیاط و ترجیحاً با مشورت پزشک مصرف شود.
- هشدار درباره الکل
- الکل ممکن است باعث افزایش عوارض قلبی-عروقی شود. همچنین احتمال تداخل اثرات فشار خون وجود دارد. توصیه می‌شود هم‌زمان با اکسی‌متازولین از مصرف الکل خودداری شود.
- هشدار غذایی
- در صورت استفاده موضعی، تداخلی با غذا ندارد. مصرف اشتباهی خوراکی باید فوراً پیگیری پزشکی شود.
- مصرف بیش از حد
- علائم: خواب‌آلودگی، برادی‌کاردی، کاهش دمای بدن، آپنه (توقف تنفس)، افت فشار خون یا برعکس افزایش شدید آن درمان: علامتی و حمایتی، بستری در بیمارستان در موارد شدید (مخصوصاً در کودکان)
مصرف دارو را بدون مشورت پزشک یا داروساز شروع یا قطع نکنید. اگر واکنش شدید (مانند تنگی نفس یا تورم صورت و لب‌ها) دارید یا بیش از اندازه مصرف کرده‌اید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
- روش مصرف
- بینی (اسپری یا قطره) چشم (در برخی فرآورده‌ها)
- اطلاعات تجویز
- در اکثر کشورها به‌صورت بدون نسخه موجود است. در کودکان و بیماران قلبی، مصرف تنها با مشورت پزشک توصیه می‌شود.
- فارماکولوژی بالینی
- مکانیزم اثر: آگونیست گیرنده آلفا-آدرنرژیک اثر دارویی: تنگ‌کنندگی عروق، ضداحتقان شروع اثر: 5 تا 10 دقیقه مدت اثر: 10 تا 12 ساعت متابولیسم: در صورت جذب، عمدتاً کبدی دفع: کلیوی