۱۹:۵۵ - ۱۸ آبان ۱۴۰۵آنلاین
دکسترومتورفان
دکسترومتورفان یک داروی ضدسرفه (آنتی‌توسیو) است که بدون اثر مخدر و با کمترین عوارض در دوز درمانی، برای کاهش رفلکس سرفه ناشی از تحریک گلو و راه‌های تنفسی به کار می‌رود.
پزشکان مرتبط
تخصص‌های مرتبط1
بیماری‌های مرتبط1
بر اساس گروه درمانی1
- مواد مؤثره
- ماده فعال: Dextromethorphan hydrobromide (C18H25NO) سایر اجزا بسته به فرم دارویی: شیرین‌کننده‌ها، رنگ‌ها، طعم‌دهنده‌ها، الکل (در برخی شربت‌ها)
- شکل دارویی
- شربت قرص قرص جویدنی کپسول لوزی (قرص مکیدنی) فرم ساشه (در برخی کشورها)
- وضعیت تجویز
- بدون نیاز به نسخه
- توضیحات
- دکسترومتورفان یک داروی ضد سرفه غیراپیوئیدی است که بیشتر در ترکیبات دارویی سرماخوردگی به صورت بدون نسخه به کار می‌رود. این دارو از مشتقات مورفین است، اما در دوز درمانی هیچ‌گونه اثرات مخدر یا ضد درد ندارد. عملکرد آن از طریق مهار مرکز سرفه در بصل‌النخاع (medulla oblongata) انجام می‌گیرد. دکسترومتورفان با اتصال به گیرنده‌های NMDA در سیستم عصبی مرکزی، سبب کاهش فعالیت نورون‌هایی می‌شود که موجب رفلکس سرفه می‌گردند. این دارو معمولاً در ترکیب با سایر مواد فعال مانند آنتی‌هیستامین‌ها (مثل کلرفنیرامین)، ضداحتقان‌ها (مثل سودوافدرین)، یا تب‌برها (مثل استامینوفن) در فرمول‌های OTC استفاده می‌شود. مزیت مهم آن این است که برخلاف کدئین، عوارض گوارشی یا خطر اعتیاد کمتری دارد. با این حال، در دوزهای بالا می‌تواند باعث سرخوشی، گیجی، توهم و مسمومیت عصبی شود، به همین دلیل گاهی مورد سوءمصرف قرار می‌گیرد (به‌خصوص در نوجوانان). استفاده آن در کودکان زیر ۶ سال بدون مشورت با پزشک توصیه نمی‌شود. همچنین، مصرف همزمان با داروهای ضدافسردگی (مانند SSRI یا MAOI) می‌تواند موجب بروز سندرم سروتونین شود که بسیار خطرناک است.
هشدار‌ها
- اخطار
- سوءمصرف توسط نوجوانان (به دلیل خاصیت روان‌گردان در دوز بالا) سندرم سروتونین در مصرف همزمان با SSRI یا MAOI خواب‌آلودگی شدید یا ایست تنفسی در اوردوز احتمال حساسیت دارویی در برخی افراد
- عوارض جانبی
- تهوع، استفراغ خواب‌آلودگی یا گیجی سرگیجه توهم (در دوزهای بالا) تحریک‌پذیری در کودکان سندرم سروتونین (در صورت تداخل با داروهای دیگر)
- هشدار بارداری
- دسته‌بندی FDA: گروه C مطالعات کافی انسانی وجود ندارد در صورت لزوم و با نظر پزشک مصرف شود
- هشدار دوران شیردهی
- مقدار کمی از دارو ممکن است وارد شیر مادر شود با احتیاط استفاده شود؛ بهتر است با پزشک مشورت شود
- هشدار درباره الکل
- افزایش خواب‌آلودگی و سرکوب سیستم عصبی مرکزی افزایش خطر اوردوز مصرف همزمان توصیه نمی‌شود
- هشدار غذایی
- بهتر است همراه با مقدار کمی مایعات مصرف شود در صورت وجود ناراحتی گوارشی، مصرف بعد از غذا توصیه می‌شود از مصرف همزمان با گریپ‌فروت پرهیز شود (افزایش جذب دارو)
- مصرف بیش از حد
- علائم: بی‌قراری، توهم، تاری دید، تشنج، افت فشار خون، ایست تنفسی درمان: مراقبت علامتی، استفاده از زغال فعال، درمان در ICU در موارد شدید
مصرف دارو را بدون مشورت پزشک یا داروساز شروع یا قطع نکنید. اگر واکنش شدید (مانند تنگی نفس یا تورم صورت و لب‌ها) دارید یا بیش از اندازه مصرف کرده‌اید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
- روش مصرف
- خوراکی (دهان)
- اطلاعات تجویز
- در بسیاری از کشورها بدون نسخه (OTC) قابل تهیه است برخی اشکال یا دوزهای خاص نیاز به نسخه دارند
- فارماکولوژی بالینی
- مکانیزم اثر: مهار مرکز سرفه در بصل‌النخاع، آنتاگونیسم گیرنده NMDA شروع اثر: 15 تا 30 دقیقه نیمه‌عمر: حدود 3 تا 6 ساعت متابولیسم: در کبد از طریق CYP2D6 دفع: کلیوی