۱۹:۵۵ - ۱۸ آبان ۱۴۰۵آنلاین
پکلیتاکسل
پکلیتاکسل داروی شیمی‌درمانی از گروه تاکسان‌ها است که با مهار تقسیم سلولی از طریق تثبیت میکروتوبول‌ها در مراحل تقسیم سلول، مانع رشد سلول‌های سرطانی می‌شود. در درمان بسیاری از سرطان‌ها از جمله پستان، تخمدان، ریه و پانکراس کاربرد دارد.
بر اساس گروه درمانی1
- مواد مؤثره
- نوتروپنی (کاهش گلبول سفید) نوروپاتی محیطی (سوزش و بی‌حسی اندام‌ها) تهوع و استفراغ ریزش مو (آلوپسی) درد عضلات و مفاصل اسهال واکنش‌های آلرژیک اختلال در عملکرد کبد زخم‌های دهانی
- شکل دارویی
- ویال تزریقی (محلول کنسانتره جهت تزریق داخل وریدی)
- وضعیت تجویز
- نسخه لازم است
- توضیحات
- پکلیتاکسل یک داروی ضدسرطان قوی از خانواده تاکسان‌ها است که به‌طور اختصاصی در درمان سرطان‌های متنوع شامل سرطان پستان، تخمدان، ریه (سلول غیرکوچک)، پانکراس و برخی از سارکوم‌ها کاربرد دارد. این دارو با اتصال به میکروتوبول‌های سلولی و تثبیت آن‌ها در مرحله متافاز تقسیم سلولی، مانع از جدا شدن کروموزوم‌ها و در نتیجه توقف تقسیم سلولی و القای مرگ سلولی می‌شود. پکلیتاکسل ابتدا از پوست درخت سرخ‌چوب غربی (Taxus brevifolia) استخراج شد. امروزه بیشتر آن به روش نیمه‌سنتزی از ترکیبات مشابه گیاهی تولید می‌شود. پکلیتاکسل معمولاً به‌صورت تزریق داخل وریدی و به‌طور دوره‌ای (مثلاً هر ۳ هفته) تجویز می‌شود. دارو باید تحت نظر پزشک متخصص و در مراکز مجهز شیمی‌درمانی تزریق شود، زیرا احتمال بروز واکنش‌های حساسیتی شدید وجود دارد. فرم معمولی آن با پلی‌سوربات ۸۰ (Cremophor EL) فرموله شده که می‌تواند واکنش‌های آلرژیک ایجاد کند، لذا پیش‌درمانی با کورتون و آنتی‌هیستامین‌ها قبل از تزریق الزامی است. فرم نانویی آن (Abraxane) نیاز به پیش‌درمانی ندارد و تحمل‌پذیری بهتری دارد. کاربردهای بالینی پکلیتاکسل معمولاً در ترکیب با داروهای دیگر مانند کاربوپلاتین، سیس‌پلاتین، جم‌سیتابین یا تراستوزومب است. یکی از چالش‌های مهم آن بروز نوروپاتی محیطی، نوتروپنی و ریزش موی شدید است.
هشدار‌ها
- اخطار
- نسخه باید توسط پزشک متخصص تأیید شود قابل تهیه در داروخانه‌های بیمارستانی تخصصی معمولاً با ثبت در سامانه بیمه یا پشتیبانی دارویی
- عوارض جانبی
- نوتروپنی (کاهش گلبول سفید) نوروپاتی محیطی (سوزش و بی‌حسی اندام‌ها) تهوع و استفراغ ریزش مو (آلوپسی) درد عضلات و مفاصل اسهال واکنش‌های آلرژیک اختلال در عملکرد کبد زخم‌های دهانی
- هشدار بارداری
- دسته‌بندی بارداری: D ممکن است باعث ناهنجاری جنینی یا سقط شود منع مصرف قطعی در بارداری
- هشدار دوران شیردهی
- تشدید عوارض کبدی افزایش احتمال گیجی و افت فشار منع مصرف هم‌زمان با الکل در دوره درمان
- هشدار درباره الکل
- تشدید عوارض کبدی افزایش احتمال گیجی و افت فشار منع مصرف هم‌زمان با الکل در دوره درمان
- هشدار غذایی
- پرهیز از غذاهای پرچرب و سنگین قبل از تزریق مصرف آب فراوان خودداری از غذاهای محرک معده در روز تزریق مصرف غذاهای نرم برای کاهش تحریک زخم‌های دهانی
مصرف دارو را بدون مشورت پزشک یا داروساز شروع یا قطع نکنید. اگر واکنش شدید (مانند تنگی نفس یا تورم صورت و لب‌ها) دارید یا بیش از اندازه مصرف کرده‌اید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
- روش مصرف
- تزریق داخل وریدی (IV)
- اطلاعات تجویز
- نیاز به نسخه متخصص انکولوژی دارد فقط در مراکز شیمی‌درمانی تجویز و تزریق می‌شود
- فارماکولوژی بالینی
- گروه دارویی: مهارکننده دوک میتوز مسیر متابولیسم: کبدی (CYP2C8 و CYP3A4) دفع: صفراوی و مدفوع نیمه‌عمر: 6 تا 48 ساعت (بسته به دوز و بیمار)